Ngáy rất phổ biến, và phần lớn người ngáy không cần máy thở. Nhưng ngáy to, đều đặn kèm những dấu hiệu nhất định có thể là biểu hiện của hội chứng ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ (OSA) – tình trạng đường thở bị xẹp nhiều lần trong đêm, làm giấc ngủ bị gián đoạn và ảnh hưởng sức khoẻ lâu dài. Bài viết giúp bạn nhận biết khi nào nên đi khám, và máy CPAP được dùng trong trường hợp nào.

Bài viết mang tính thông tin. Chẩn đoán và chỉ định điều trị do bác sĩ thực hiện.

Ngáy thường và ngáy kèm ngưng thở khác nhau thế nào?

Ngáy thông thường Ngáy gợi ý ngưng thở khi ngủ
Tiếng ngáy Nhẹ đến vừa, có thể không đều đặn To, đều đặn hầu hết các đêm
Ngừng thở Không Người nằm cạnh thấy ngừng thở, sau đó thở hắt mạnh hoặc giật mình
Ban ngày Tỉnh táo Buồn ngủ, mệt mỏi, giảm tập trung dù ngủ đủ giờ
Buổi sáng Bình thường Khô miệng, đau đầu

Dấu hiệu nên đi khám

  • Người ngủ cùng thấy bạn ngừng thở trong lúc ngủ.
  • Buồn ngủ ban ngày nhiều, ngủ gật khi xem tivi, họp, thậm chí khi lái xe.
  • Thức dậy nhiều lần trong đêm, tiểu đêm nhiều.
  • Đau đầu buổi sáng, khô miệng.
  • Kèm tăng huyết áp khó kiểm soát, thừa cân, vòng cổ to.
  • Giảm trí nhớ, dễ cáu gắt.

Nếu có nhiều dấu hiệu trên, hãy khám chuyên khoa hô hấp, tai mũi họng hoặc trung tâm giấc ngủ.

Chẩn đoán bằng cách nào?

Bác sĩ thường chỉ định đo giấc ngủ – đa ký giấc ngủ tại cơ sở y tế hoặc thiết bị đo tại nhà – để ghi nhận số lần ngưng thở, giảm thở mỗi giờ và mức độ giảm oxy máu. Kết quả giúp xác định có ngưng thở khi ngủ không, mức độ nhẹ, trung bình hay nặng, và phương pháp điều trị phù hợp.

Khi nào cần máy CPAP?

CPAP là phương pháp điều trị phổ biến cho ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ khi bác sĩ chỉ định – thường ở mức trung bình đến nặng, hoặc mức nhẹ nhưng có triệu chứng ảnh hưởng sinh hoạt. Máy thổi luồng khí có áp lực qua mặt nạ để giữ đường thở không bị xẹp. Tìm hiểu kỹ hơn trong bài máy thở CPAP là gì.

Ngoài CPAP, tuỳ nguyên nhân và mức độ, bác sĩ có thể đề nghị:

  • Giảm cân, tập thể dục, hạn chế rượu bia và thuốc an thần trước khi ngủ.
  • Ngủ nghiêng thay vì nằm ngửa.
  • Điều trị nghẹt mũi, viêm mũi dị ứng.
  • Dụng cụ trong miệng, hoặc phẫu thuật trong một số trường hợp.

Những hiểu lầm thường gặp

  • “Ngáy là ngủ ngon” – sai. Ngáy to kèm ngừng thở là giấc ngủ bị gián đoạn liên tục.
  • “Cứ mua máy CPAP là hết ngáy” – không nên tự mua khi chưa chẩn đoán. Máy cần cài áp lực phù hợp; ngáy do nguyên nhân khác thì CPAP có thể không cần thiết.
  • “Máy tạo oxy chữa ngưng thở” – không. Ngưng thở tắc nghẽn cần áp lực giữ đường thở mở, không phải thêm oxy.
  • “Dùng CPAP phải dùng suốt đời” – tuỳ nguyên nhân; một số người cải thiện khi giảm cân, điều trị nguyên nhân. Bác sĩ sẽ đánh giá lại định kỳ.

Máy CPAP tự động tham khảo

Giá cập nhật theo cửa hàng; sản phẩm "Liên hệ báo giá" được báo giá theo cấu hình và số lượng.

Khi đã có chỉ định CPAP

  1. Chọn máy: Auto CPAP là lựa chọn phổ biến cho gia đình. Xem so sánh máy CPAP ResMed và BMC hay ResMed.
  2. Chọn mặt nạ vừa khuôn mặt, thói quen thở – xem cách chọn mặt nạ.
  3. Dùng đều mỗi đêm, mang dữ liệu máy khi tái khám.

Tự đánh giá nhanh trước khi đi khám

Trả lời có/không cho các câu sau – càng nhiều câu “có”, càng nên đi khám sớm:

  1. Bạn ngáy to (to hơn tiếng nói chuyện hoặc nghe được qua cửa đóng)?
  2. Bạn thường mệt mỏi, buồn ngủ ban ngày?
  3. Có người thấy bạn ngừng thở khi ngủ?
  4. Bạn bị tăng huyết áp?
  5. Bạn thừa cân?
  6. Bạn trên 50 tuổi?
  7. Vòng cổ to?
  8. Bạn là nam giới?

Đây chỉ là gợi ý sàng lọc, không thay thế chẩn đoán. Chỉ bác sĩ và kết quả đo giấc ngủ mới xác định được bạn có ngưng thở khi ngủ hay không.

Câu hỏi thường gặp

Uống rượu bia có làm ngưng thở khi ngủ nặng hơn không?

Rượu bia và thuốc an thần làm giãn cơ vùng họng, có thể khiến ngáy và ngưng thở nặng hơn – nên hạn chế, nhất là trước khi ngủ.

Ngưng thở khi ngủ có tự khỏi không?

Tuỳ nguyên nhân. Một số trường hợp cải thiện khi giảm cân, điều trị nghẹt mũi, thay đổi tư thế ngủ; nhiều trường hợp cần điều trị lâu dài. Bác sĩ sẽ đánh giá và theo dõi.

Có thiết bị đo giấc ngủ tại nhà không?

Có – nhiều cơ sở y tế cung cấp đo giấc ngủ tại nhà theo chỉ định. Hãy hỏi bác sĩ hoặc trung tâm giấc ngủ nơi bạn khám.

Trẻ em ngáy có cần lo không?

Trẻ ngáy thường xuyên, ngủ há miệng, ngừng thở khi ngủ nên được khám tai mũi họng – nguyên nhân thường gặp ở trẻ khác người lớn.

Ngưng thở khi ngủ có nguy hiểm không?

Nếu không điều trị, tình trạng này liên quan đến tăng huyết áp, bệnh tim mạch và nguy cơ tai nạn do buồn ngủ. Hãy đi khám khi có dấu hiệu.

Mới dùng CPAP thấy khó chịu thì sao?

Phần lớn người dùng cần vài tuần để quen. Chỉnh mặt nạ, dùng tạo ẩm, chế độ tăng áp từ từ giúp dễ chịu hơn; trao đổi với bác sĩ nếu vẫn khó.

Máy CPAP giá bao nhiêu?

Tại cửa hàng, máy ResMed từ khoảng 28 triệu (AirStart 10) đến khoảng 45 triệu (AirSense 10 for Her). Gửi chỉ định qua trang yêu cầu báo giá để được tư vấn.