SpO₂ là độ bão hoà oxy trong máu ngoại vi, đo qua da bằng ánh sáng – thường là kẹp vào đầu ngón tay. Chỉ số này cho biết khoảng bao nhiêu phần trăm hemoglobin trong máu đang mang oxy. SpO₂ được theo dõi hằng ngày trong bệnh viện, và ngày càng phổ biến tại nhà với người bệnh phổi, tim mạch, người thở oxy theo chỉ định.
Bài viết mang tính thông tin. Ngưỡng SpO₂ mục tiêu của từng người bệnh do bác sĩ đặt ra; không tự điều chỉnh oxy hay thuốc dựa trên máy đo.
Máy đo SpO₂ hoạt động thế nào?
Đầu đo phát hai loại ánh sáng (đỏ và hồng ngoại) xuyên qua ngón tay. Hemoglobin mang oxy và không mang oxy hấp thụ hai loại ánh sáng này khác nhau. Máy phân tích phần ánh sáng thay đổi theo nhịp đập của mạch máu để tính ra SpO₂, đồng thời đếm nhịp mạch (PR). Một số máy còn hiển thị chỉ số tưới máu (PI) – phản ánh độ mạnh của tín hiệu mạch tại vị trí đo.
Đọc kết quả SpO₂
Ở người khoẻ mạnh, SpO₂ thường nằm trong khoảng 95–100% khi nghỉ. Người có bệnh phổi mạn tính có thể được bác sĩ đặt mục tiêu thấp hơn. Vì vậy:
- Hãy hỏi bác sĩ mức SpO₂ mục tiêu của chính người bệnh.
- Theo dõi xu hướng qua nhiều lần đo, không kết luận từ một con số.
- Đi khám hoặc gọi cấp cứu khi SpO₂ giảm rõ so với mức thường ngày, đặc biệt nếu kèm khó thở, tím môi, lơ mơ, đau ngực.
Những yếu tố làm sai kết quả
| Yếu tố | Ảnh hưởng | Cách khắc phục |
|---|---|---|
| Tay lạnh, tuần hoàn kém | Tín hiệu yếu, số dao động | Làm ấm tay, đổi ngón |
| Cử động, run | Nhiễu, số nhảy | Ngồi yên, tay đặt trên mặt phẳng |
| Sơn móng, móng giả | Cản ánh sáng | Tẩy sơn hoặc đổi vị trí đo |
| Ánh sáng mạnh chiếu vào đầu đo | Sai lệch | Che đầu đo |
| Đầu đo sai cỡ (trẻ em, sơ sinh) | Không bắt tín hiệu | Dùng cảm biến đúng đối tượng |
| Ngộ độc khí CO | SpO₂ có thể cao giả | Cần xét nghiệm tại cơ sở y tế |
Một số nghiên cứu cho thấy độ chính xác của máy đo qua da có thể kém hơn ở người da sẫm màu – thêm lý do để theo dõi xu hướng và kết hợp triệu chứng lâm sàng.
Cách đo đúng tại nhà
- Ngồi nghỉ vài phút, tay ấm, đặt trên bàn ngang ngực.
- Kẹp đầu đo vào ngón giữa hoặc ngón trỏ, móng hướng lên.
- Giữ yên, chờ số ổn định ít nhất 30 giây – 1 phút.
- Kiểm tra sóng mạch hoặc thanh tín hiệu đều đặn; nếu sóng méo, đổi ngón.
- Ghi lại SpO₂, nhịp mạch, thời điểm, đang thở oxy hay không và lưu lượng.
Theo dõi SpO₂ trong bệnh viện
Trong bệnh viện, SpO₂ được đo bằng thiết bị chuyên dụng có cảnh báo ngưỡng, cảm biến cho từng đối tượng, theo dõi liên tục:
- Máy SpO₂ cầm tay cho điều dưỡng đi buồng, vận chuyển: Bistos BT-700 (màn 3,5 inch, pin trên 5 giờ, sạc USB), Bistos BT-710 (cảm ứng 4,3 inch, đo SpO₂, PR, PI, cảm biến người lớn – trẻ em – sơ sinh).
- Máy SpO₂ để bàn đầu giường: Bistos BT-720 (cảm ứng 4,3 inch, lưu xu hướng tới 480 giờ, pin tới 8 giờ).
- Monitor đa thông số khi cần theo dõi thêm điện tim, huyết áp: xem monitor theo dõi bệnh nhân. Nhiều dòng có tuỳ chọn Masimo SpO₂ – công nghệ đo ổn định hơn khi người bệnh cử động hoặc tưới máu kém.
Thiết bị đo SpO₂ và hỗ trợ oxy
Chính hãng
Chính hãng
Chính hãng
Chính hãng
Giá cập nhật theo cửa hàng; sản phẩm "Liên hệ báo giá" được báo giá theo cấu hình và số lượng.
Ai nên theo dõi SpO₂ tại nhà?
- Người bệnh phổi mạn tính (COPD, xơ phổi) theo hướng dẫn của bác sĩ.
- Người đang thở oxy tại nhà – để báo bác sĩ khi chỉ số thay đổi. Xem máy tạo oxy gia đình.
- Người bệnh tim mạch, người cao tuổi nằm liệt theo dặn dò của bác sĩ.
- Người đang dùng máy CPAP muốn theo dõi thêm – nhưng chẩn đoán ngưng thở khi ngủ cần đo giấc ngủ chuyên dụng, không chỉ SpO₂.
SpO₂ khác khí máu động mạch thế nào?
SpO₂ là ước tính không xâm lấn, nhanh và liên tục. Khí máu động mạch (SaO₂, PaO₂) lấy máu trực tiếp, chính xác hơn và cho thêm thông tin về CO₂, toan kiềm – được bác sĩ chỉ định khi cần đánh giá sâu hơn.
Ghi chép SpO₂ thế nào cho bác sĩ dễ đọc?
| Thời điểm | SpO₂ | Nhịp mạch | Đang thở oxy? | Ghi chú |
|---|---|---|---|---|
| Sáng, nghỉ | …% | …/phút | Không / Có … L/phút | Triệu chứng nếu có |
| Sau đi lại | …% | …/phút | … | Khó thở? |
| Tối, trước ngủ | …% | …/phút | … |
Bảng ghi đều đặn giúp bác sĩ thấy xu hướng và điều chỉnh điều trị chính xác hơn so với vài con số rời rạc.
Câu hỏi thường gặp
Đeo máy đo SpO₂ qua đêm có được không?
Có thể với thiết bị được thiết kế đo liên tục, có cảnh báo. Máy kẹp ngón đơn giản dễ tuột, nên dùng theo hướng dẫn của bác sĩ khi cần theo dõi ban đêm.
Đo SpO₂ ở ngón nào chính xác nhất?
Thường dùng ngón giữa hoặc ngón trỏ. Nếu tín hiệu yếu, thử ngón khác hoặc làm ấm tay.
Máy kẹp ngón và máy cầm tay chuyên dụng khác gì?
Máy chuyên dụng có cảnh báo ngưỡng, cảm biến thay được cho nhiều đối tượng, màn hình lớn, pin lâu – phù hợp theo dõi liên tục trong cơ sở y tế.
SpO₂ 94% có nguy hiểm không?
Tuỳ người bệnh và mức thường ngày. Hãy đo lại đúng cách; nếu kéo dài hoặc kèm triệu chứng khó thở, liên hệ bác sĩ.
Mua máy tạo oxy có được tặng máy đo SpO₂ không?
Một số mẫu như Yuwell 7F-5CW có quà tặng máy đo SpO₂ kẹp ngón (số lượng có hạn).
Cơ sở y tế cần máy SpO₂ chuyên dụng, gửi yêu cầu qua trang yêu cầu báo giá. Xem danh mục máy đo SpO₂ cầm tay.
